Holding Space... wat is dat toch?

Tja, dat vroeg ik mij een aantal jaren geleden ook af, want het is zo’n vaag en abstract begrip. Zou ik er iets mee kunnen in mijn werk, bij het begeleiden van teams en organisaties? Holding Space staat voor ‘liefdevol ruimte openhouden voor groei en ontwikkeling’. Dat klinkt mooi, maar waarom en hoe dan?

Ik kwam met het begrip Holding Space in aanraking tijdens mijn opleidingen systemisch coachen en organisatieopstellingen bij het Bert Hellinger Instituut, gegeven door Jan Jacob Stam. Het begrip Holding Space kwam ook naar voren ook toen ik me verdiepte in het ‘in presence zijn’ bij Otto Scharmer’s Theory U, of bij Creatief Probleemoplossen door Addy de Zeeuw (de basishouding bij het zoeken naar innovatieve ideeën). En ook bijvoorbeeld Brene Brown heeft het veelvuldig over Holding Space. In dit filmpje legt ze het verschil uit tussen sympathie en empathie:

Ook wordt Holding Space genoemd in Building Tribes, het nieuwe boek van Jitske Kramer en Danielle Braun: “Holding Space is niet bang zijn voor chaos en conflict”. Ik vond het tijd om het begrip eens wat verder uit te diepen.

Ik snapte het belang van Holding Space in belangrijke een-op-eengesprekken. Het is een basis is voor groei en verandering. Door het organiseren van een open klimaat, kan een andere laag in een gesprek worden geraakt. Maar ik zag ook wat het zou kunnen doen in teams, als er een andere basishouding zou kunnen zijn in een groep. Dan kun je een ander gesprek met elkaar voeren, durf je kwetsbaar te zijn naar elkaar en verschillen te benoemen. En als het nodig is, kun je zelfs zo dapper zijn om de spannende dingen die aan de orde zijn werkelijk te bespreken, waarna beweging en ontwikkeling mogelijk is. En tegelijkertijd zie ik hoe teams en managers worstelen met het gedoe en het ongemak dat soms ontstaat.

Taal geven

In een team en aan managers woorden geven aan een begrip dat zowel vaag als belangrijk is, is lastig. Een begrip dat gaat over de onderstroom en bovenstroom tegelijk, je oké voelen bij onzekerheid en chaos… hoe doe je dat? En dan zodanig dat het niet te zweverig wordt?

Wat voor mij werkte is er veel over te lezen en het zelf te ontdekken in mijn contact met de ander. En door een half jaar lang wekelijks online lessen te volgen bij Heather Plett in Canada. Een geweldige vrouw die zich heeft gespecialiseerd in dit onderwerp, en zelfs via het online contact Holding Space weet neer te zetten.

Want waar gaat het over?

Het gaat over een moment in een gesprek, waarbij je niet precies de uitkomst weet. Je springt erin, zonder dat je weet hoe het daarna zal zijn. Heather noemt dat de ‘liminal space’ en Jitske Kramer heeft het over ‘het wit tussen de regels, het ondertussen’. Je hebt allemaal weleens een magisch moment meegemaakt, waarbij een vriend of vriendin een kwetsbaar verhaal aan jou wil vertellen. Ondanks de misschien drukke en rumoerige setting, kun je soms samen in een soort magische bubbel komen, waarin de tijd lijkt stil te staan, en alles verteld kan worden wat er verteld wil worden. De ander voelt zich zo veilig en geborgen, dat hij of zij zich werkelijk vrij voelt te vertellen of samen met jou stil te zijn. Maar je weet ook dat zo’n moment zomaar ineens weg kan zijn, en je dan samen hard moet werken om weer terug te komen in deze Holding Space. Het gaat over begrenzing, je aandacht volledig bij de ander houden, je oordeel uitstellen, maar ook vol compassie luisteren, zorgen voor ‘containment’ en het niet willen fixen voor de ander.

AM2 Holding Space-kaart in het diepe springen

Het start bij jezelf

Voor mij start Holding Space bij jezelf. Je hebt eerst jezelf te organiseren. Ik stel het mij voor als een aantal knoppen op een dashboard, waarbij je knoppen bij jezelf aanzet en tegelijkertijd allerlei knoppen uitzet (of op zijn minst zachter draait zodat je totaal aanwezig kunt zijn – ‘in presence’ dus), waardoor de beweging ingezet kan worden.

Het kan je helpen om je op dat moment te realiseren op wie jij zelf kunt leunen. En nog belangrijker: sta jij het jezelf ook toe om op de kracht en wijsheid van iemand anders te vertrouwen? Want ja, we hebben immers geleerd sterk te zijn, ons niet te laten kennen, gewoon zelf hard te werken en door te buffelen. Hoezo zou je jezelf toestaan te leunen op iemand anders, wordt vaak gedacht. Uit gesprekken met professionals blijkt dat vaak een dingetje te zijn.

Een voorbeeld – welke knoppen zet ik uit of draai ik juist harder aan?

Hoe werkt dat dan voor mij, Holding Space creëren? Op momenten dat ik een team met een spannend thema mag begeleiden, of een ingewikkeld gesprek moet houden en weet dat het belangrijk is dat het ‘onzichtbare zichtbaar wordt gemaakt’ (en het mogelijk heel eng en onveilig voor deelnemers is dat te doen) prepareer ik mijzelf en de setting van het gesprek.

Knoppen die ik dan in mijzelf uitzet? Het willen fixen, de adviseur zijn, de regelaar. En deze knoppen zet ik open: het met compassie luisteren, het bij de ander zijn, het uitstellen van oordelen. Het nieuwsgierig zijn naar de ander, de verwondering, maar ook de begrenzing aangeven.

AM2 Holding Space dashboard

Wat dan soms extra helpt, is om in gedachten mijn familiesysteem en andere belangrijke persoonlijke bronnen uit te nodigen om achter mij te gaan staan. Ik laat me dan als het ware mentaal omringen door hen. Op momenten dat het extra spannend wordt in het gesprek of bij het team dat ik begeleid, kan ik daarop leunen. Ik sta mezelf op zo’n moment toe om even een pauze in het gesprek te hebben. Om even stil te zijn en af te stemmen op wat er nog meer is. Door zelf ook kwetsbaar te zijn en te vertragen, kun je samen ervaren en onderzoeken wat er onopgemerkt bleef, en wat de volgende stap kan zijn.

De beweging in beeld

Het ziet er in een plaatje dan ongeveer zo uit: ieder staat in zijn eigen cirkel en prepareert zichzelf, om van daaruit met heel zijn lichaam en hart bij de ander te zijn. Hiermee wordt Holding Space voor de ander gecreëerd. De ander bepaalt hoeveel hij of zij daarvan wil ontvangen, organiseert zichzelf in de eigen innerlijke cirkel en kan dan weer Holding Space geven aan de andere (team) leden. Zo kan een flow ontstaan, waarbij je met elkaar een basis neerzet waarin je veranderingen kunt aangaan, de lastige dilemma’s kunt bespreken, kwetsbaar durft te zijn en fouten durft te maken.

AM Kwadraat - Holding Space met systeem

Ik heb de afgelopen maanden gemerkt dat hoewel het begrip Holding Space vaag lijkt, iedereen het binnen een paar minuten snapt én het belang ervan inziet. En vooral dat er een verlangen ontstaat dat te creëren, als vliegwiel voor verandering. Ik vind het super hieraan een bijdrage te leveren, door het thema te bespreken in teams, door workshops te geven met een diversiteit aan praktische werkvormen en door het ontwikkelen van een Holding Space kaartset, als opmaat voor een gesprek over de betekenis van Holding Space in de specifieke setting.

Blijven ontwikkelen

Extra bijzonder is dat Heather Plett deze week voor het eerst in Nederland is, om haar wijsheid over het onderwerp verder te delen, zodat we nog meer woorden kunnen geven aan dit schijnbaar abstracte onderwerp. Ik kijk uit naar de persoonlijke ontmoeting met haar, met dank aan Brenda Swinkels voor de organisatie van dit initiatief!

Wil je meer weten over hoe je Holding Space kunt creëren bij jezelf en daarna bij de ander? In teams, in organisaties die te maken hebben met complexe vraagstukken, in de profitsector maar ook binnen het publieke domein zoals overheid, onderwijs en zorg? Laat het mij weten! Ik kom er graag over vertellen en wil graag samen met jullie onderzoeken hoe jullie aan de ‘knoppen kunnen draaien’.

Mijn agenda staat op mijn website en daarnaast verwijs ik graag naar de blogs van Heather Plett.

AM Kwadraat - Annelies Meijers profielfoto

Annelies Meijers MBA
Teamcoach, Holding Space Faciliator

www.amkwadraat.nl

Afdrukken E-mailadres

Boeken
Visual2Focus
Coaching
Groep